ZUS zwraca składkę chorobową. A co z podatkiem dochodowym? Ministerstwo Finansów wyjaśnia

Dawniej często zdarzało się, że przedsiębiorcy spóźniali się z zapłatą składki zdrowotnej za jeden miesiąc, co powodowało, że tracili prawo do ubezpieczenia, ale z powodu niewiedzy w dalszym ciągu płacili składkę na ubezpieczenie chorobowe. Dotyczy to głównie starych, ale nieprzedawnionych jeszcze okresów. Pojawiły się jednak pytania – jakie skutki podatkowe niesie ze sobą otrzymanie takiego zwrotu od ZUS? W związku z tym jedna z redakcji wystąpiła z pytaniem do MF o wyjaśnienie tych wątpliwości.

Pytanie dziennikarza

Do Ministerstwa Finansów zwrócił się dziennikarz, który wskazał, że jako redakcja dostali informację od czytelników, że ZUS rozpoczął rozliczanie starych, ale jeszcze nieprzedawnionych okresów składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe.

Przykładowo chodzi o taką sytuację: przedsiębiorca zapłacił składkę z opóźnieniem, stracił prawo do ubezpieczenia, ale nadal płacił składkę – bo nie wiedział, że ubezpieczenie i tak mu nie przysługuje. Teraz ZUS zwraca kwoty „nadpłaconego” ubezpieczenia chorobowego bądź zalicza na poczet bieżących należności lub zaległości.

Pojawiły się pytania – przede wszystkim w jaki sposób rozliczyć je podatkowo, zważywszy na to, że we wcześniejszych latach były zaliczane do kosztów uzyskania przychodów albo odliczane od dochodu (ewentualnie od przychodów w przypadku ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych)?

Czy podatnicy powinni w takiej sytuacji wykazać przychód na bieżąco bądź na bieżąco zmniejszyć koszty lub zwiększyć dochód?

Czy należy zrobić wsteczną korektę rozliczeń, np. zmniejszyć koszty albo powiększyć dochód/przychód? Z tym że wówczas powstanie u podatnika zaległość, co spowoduje obowiązek jej zapłaty wraz z odsetkami.

Co zaś w przypadku, gdy przedsiębiorca zmienił formę opodatkowania w porównaniu z rokiem zapłaty składek albo w ogóle zlikwidował działalność? 

Wyjaśnienia MF

Resort finansów wskazał, że zwrot składek na ubezpieczenie chorobowe, które uprzednio były zaliczone do kosztów uzyskania przychodów lub odliczone od dochodu lub przychodu (w zależności od wybranej przez podatnika formy opodatkowanej) podlegają rozliczeniu w podatku dochodowym od osób fizycznych. Sposób ich rozliczenia zależy od stosowanej przez podatnika formy opodatkowania oraz od tego, czy składki były poprzednio zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, czy odliczane od dochodu (przychodu).

W przypadku, gdy składki na ubezpieczenie chorobowe były zaliczane do kosztów uzyskania przychodów, to ich zwrot, na podstawie art. 22 ust. 7c, 7d i 7f ustawy o PIT, skutkuje obowiązkiem korekty (zmniejszenia) tych kosztów. Korekty dokonuje się na bieżąco, tj. w okresie rozliczeniowym, w którym została zwrócona kwota wpłaconej po terminie składki (albo zaliczona na poczet bieżących należności lub zaległości). Jeśli jednak podatnik w tym okresie nie poniósł kosztów uzyskania przychodów lub kwota poniesionych kosztów jest niższa niż kwota zmniejszenia, podatnik jest obowiązany zwiększyć przychody o kwotę, o którą nie zostały zmniejszone koszty uzyskania przychodów.

W przypadku, gdy składki na ubezpieczenie chorobowe były odliczone od dochodu lub przychodu, to ich zwrot powoduje obowiązek ich doliczenia odpowiednio do dochodu na podstawie art. 45 ust. 3 ustawy o PIT albo do przychodu, zgodnie z art. 21 ust. 2a ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym. Doliczenia podatnik powinien dokonać w zeznaniu podatkowym składanym za rok, w którym otrzymał zwrot składek.

Natomiast w sytuacji, gdy korekta następuje po likwidacji pozarolniczej działalności gospodarczej albo zmianie formy opodatkowania na zryczałtowaną formę opodatkowania określoną w ustawie o ryczałcie, to zmniejszenia kosztów uzyskania przychodów dokonuje się w ostatnim okresie rozliczeniowym przed likwidacją pozarolniczej działalności gospodarczej lub zmianą formy opodatkowania. 

Podsumowanie

Najważniejszą informacją wynikającą z powyższych wyjaśnień MF jest dla podatników świadomość, że zwrot nadpłaconych składek na ubezpieczenie chorobowe nie jest neutralny podatkowo – powinien on zostać rozliczony w podatku dochodowym od osób fizycznych. Rozliczenie natomiast zależy od sytuacji podatnika – zwłaszcza od wybranej formy opodatkowania oraz od tego, w jaki sposób odliczał wcześniej zapłacone składki – czy w ramach KUP, czy odliczając je od dochodu.

informacja Ministerstwa Finansów z 24 września 2026 r. przekazywana do mediów na pytania dziennikarzy, ID informacji 711064