Zmiany w VAT obowiązujące od 2027 r.

4 września 2026 r. Sejm ostatecznie przyjął ustawę o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników, rozpatrując poprawki Senatu. Projekt rządowy zakładał, że większość nowych przepisów zacznie obowiązywać już 1 października 2026 r.

W toku prac parlamentarnych termin ten przesunięto – podstawową datą wejścia w życie nowelizacji jest 1 stycznia 2027 r., a wybrane rozwiązania zaczną działać wcześniej lub później.

Nowelizacja ma dwa oblicza. Z jednej strony zdejmuje z podatników część obowiązków sprawozdawczych i porządkuje przepisy, które od lat budziły wątpliwości interpretacyjne. Z drugiej – wprowadza mechanizmy uszczelniające, w tym znacząco poszerzoną odpowiedzialność solidarną nabywcy za VAT niezapłacony przez sprzedawcę. Część zmian to także wdrożenie orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

1.   Kalendarz wejścia zmian w życie

Nowe przepisy nie wejdą w życie jednocześnie – większość zacznie obowiązywać od 1 stycznia 2027r., ale część zmian ma wcześniejsze lub późniejsze terminy.

Data	Zakres zmian
1 grudnia 2026 r.	stawka VAT stosowana do różnicy w wartości kaucji w systemie kaucyjnym (art. 41 ust. 14i)
1 stycznia 2027 r.	większość zmian: likwidacja części obowiązków, odpowiedzialność solidarna za usługi, skład VAT, nowe zasady rejestracji, WNT środków transportu, zmiany w imporcie, załącznik nr 15 według CN, wdrożenie wyroków TSUE
1 lipca 2027 r.	zakaz wymiany pamięci fiskalnej w kasach z papierowym lub elektronicznym zapisem kopii 1 stycznia 2028 r. nowe brzmienie delegacji do rozporządzenia w sprawie wymagań technicznych dla kas rejestrujących i utrata mocy dotychczasowych przepisów wykonawczych
1 lipca 2028 r.	terminal TAX FREE – elektroniczne potwierdzenie wywozu towarów przez podróżnych

2. Likwidacja i uproszczenie obowiązków

Pierwsza grupa zmian ma charakter deregulacyjny. Ustawodawca usuwa obowiązki, które dublowały dane przekazywane już urzędowi skarbowemu w inny sposób, oraz upraszcza procedury przy zamykaniu działalności i nabyciu pojazdów z innych państw UE. Dla biur rachunkowych to mniej formularzy i mniejsze ryzyko przeoczenia terminów.

Spis z natury przy zakończeniu działalności – bez odrębnej informacji

Dotychczas podatnik, który kończył działalność lub likwidował spółkę, musiał sporządzić spis z natury towarów, od których przysługiwało mu odliczenie, a następnie złożyć naczelnikowi urzędu karbowego odrębną informację o tym spisie. Nowelizacja rezygnuje z tego dodatkowego dokumentu.

Po zmianie art. 14 ust. 5 ustawy o VAT podatek należny wynikający ze spisu wykazuje się bezpośrednio w deklaracji.

UWAGA

Przepis otrzymuje brzmienie:

„Informację o kwocie podatku należnego wynikającej ze sporządzonego spisu z natury wykazuje się w deklaracji podatkowej składanej za okres obejmujący dzień rozwiązania spółki, zaprzestania wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu albo wystąpienia przypadków, o których mowa w ust. 1 pkt 3.”

Sam obowiązek sporządzenia spisu i opodatkowania pozostałych towarów nie znika - zmienia się wyłącznie sposób przekazania danych do urzędu.

Przykład

Pani Anna prowadzi sklep z artykułami papierniczymi i rozlicza VAT miesięcznie. 15 marca 2027 r. kończy działalność. W spisie z natury wykazała towary handlowe o wartości 20 000 zł netto, od których przy zakupie odliczyła VAT. Czy Pani Anna musi złożyć do urzędu skarbowego odrębną informację o spisie z natury?

Nie. Od 2027 r. podatek należny ze spisu - 4 600 zł (20 000 zł × 23%) – Pani Anna wykaże bezpośrednio w JPK_V7M za marzec 2027 r., składanym do 26 kwietnia 2027 r. (25 kwietnia wypada w niedzielę, więc termin przesuwa się na najbliższy dzień roboczy). Odrębna informacja o spisie nie jest już wymagana.

Wykreślenie z rejestru VAT bez zgłoszenia VAT-Z

Wielu przedsiębiorców zapominało o tym, że zamknięcie firmy w CEIDG nie zwalnia ich z obowiązku złożenia zgłoszenia VAT-Z. Nowe ust. 6a i 6b w art. 96 ustawy o VAT usuwają ten problem. Zgłoszenia o zaprzestaniu działalności nie będą musieli składać:

• przedsiębiorcy wpisani do CEIDG, którzy złożyli wniosek o wykreślenie z ewidencji – pod warunkiem, że nie prowadzą innej działalności opodatkowanej,

• podmioty wpisane do KRS, które złożyły wniosek o wykreślenie, a informacja o wykreśleniu trafiła do Centralnego Rejestru Podmiotów – Krajowej Ewidencji Podatników.

W takiej sytuacji sam wniosek o wykreślenie z CEIDG lub KRS będzie podstawą do wykreślenia podatnika z rejestru jako podatnika VAT.

UWAGA

Wyłączenie obowiązku złożenia VAT-Z nie dotyczy osób, które po zamknięciu firmy nadal wykonują czynności opodatkowane  –  typowym przykładem jest najem prywatny opodatkowany VAT.

Przykład 1

Pan Jan prowadził jednoosobową firmę remontową i był czynnym podatnikiem VAT. W lutym 2027 r. złożył wniosek o wykreślenie z CEIDG. Nie wykonuje żadnych innych czynności opodatkowanych. Czy Pan Jan musi złożyć zgłoszenie VAT-Z?

Nie. Wniosek o wykreślenie z CEIDG wystarczy, by naczelnik urzędu skarbowego wykreślił go z rejestru VAT. Pan Marek musi jedynie złożyć ostatni plik JPK_V7M i rozliczyć spis z natury.

Przykład 2

Pani Anna zamyka w CEIDG firmę doradczą, ale nadal – w ramach najmu prywatnego – wynajmuje firmie lokal użytkowy i wystawia faktury z VAT. Czy Pani Anna zostanie automatycznie wykreślona z rejestru VAT po zamknięciu firmy?

Nie powinna. Wyłączenie obowiązku złożenia VAT-Z nie dotyczy podatników, którzy nadal wykonują czynności opodatkowane. Wniosek o wykreślenie z CEIDG nie jest więc w jej przypadku podstawą do wykreślenia z rejestru VAT. Pani Anna pozostaje czynnym podatnikiem VAT i nadal składa JPK_V7M albo JPK_V7K – zależnie od wybranego okresu rozliczeniowego.

Zakupy zwolnione od kontrahentów zagranicznych

Nowy ust. 1k w art. 17 przesądza, że mechanizm, w którym podatek rozlicza nabywca (import usług, nabycie towarów od podmiotu zagranicznego), nie będzie miał zastosowania, gdy sprzedaż jest zwolniona od VAT na podstawie art. 43 ust. 1, art. 113a ust. 1 lub rozporządzenia wydanego na podstawie art. 82 ust. 3. W praktyce dotyczy to np. nabywanych od zagranicznych podmiotów usług finansowych czy ubezpieczeniowych.

Dotychczas podatnik musiał wykazać podstawę opodatkowania takiej transakcji w JPK_VAT, mimo że nie powstawał z niej podatek do zapłaty.

Po zmianach ten obowiązek zniknie, co uprości ewidencję i ograniczy ryzyko błędów w pliku.

Przykład

Spółka z o.o., czynny podatnik VAT, zawarła umowę ubezpieczenia majątku z niemieckim ubezpieczycielem, który nie ma stałego miejsca prowadzenia działalności w Polsce. Usługa ubezpieczeniowa jest zwolniona od VAT na podstawie art. 43 ust. 1 ustawy. Czy od 2027 r. spółka nadal musi wykazywać tę usługę w JPK_VAT jako import usług?

Nie. Do końca 2026 r. spółka wykazuje wartość takiej usługi jako import usług, choć nie płaci od niej podatku. Od 2027 r. mechanizm rozliczenia przez nabywcę nie ma zastosowania do usług zwolnionych na podstawie art. 43 ust. 1, więc transakcja nie trafi do ewidencji jako import usług.

WNT środków transportu – koniec z 14-dniowym terminem zapłaty VAT

Uchylenie art. 103 ust. 4 i 5 oznacza likwidację obowiązku zapłaty VAT w terminie 14 dni od wewnątrzwspólnotowego nabycia nowego lub innego środka transportu. Podatnicy będą rozliczać ten podatek na zasadach ogólnych – w deklaracji za okres, w którym powstał obowiązek podatkowy. W miejsce dotychczasowego formularza VAT-23 pojawia się elektroniczna informacja o nabywanym środku transportu (art. 99 ust. 10a–10c).

Podatnik składa ją do naczelnika urzędu skarbowego:

• za pomocą środków komunikacji elektronicznej,

• wraz z kopią faktury potwierdzającej nabycie pojazdu,

• w terminie przewidzianym na złożenie deklaracji.

Informacja zawiera dane o miejscu jej składania, dane podatnika i dane pojazdu. Szczegółowy zakres określi minister finansów w rozporządzeniu.

Dla klientów sprowadzających samochody z UE to wyraźne ułatwienie – zniknie presja krótkiego terminu, który często kolidował z rejestracją pojazdu.

UWAGA

Nowy termin dotyczy wyłącznie nabywców składających deklaracje okresowe (JPK_V7M/JPK_V7K). Podmioty rozliczające WNT nowego środka transportu na deklaracji VAT-10 nadal muszą ją złożyć i zapłacić podatek w ciągu 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego.

Przykład

Pan Jan, czynny podatnik VAT rozliczający się miesięcznie, kupił w Niemczech nowy samochód dostawczy, który zarejestruje w Polsce. Faktura została wystawiona 10 lutego 2027 r. Czy Pan Tomasz musi zapłacić VAT w ciągu 14 dni i złożyć VAT-23?

Nie. Po zmianach Pan Jan rozlicza VAT od WNT w JPK_V7M za luty 2027 r., na zasadach ogólnych. Ponieważ pojazd będzie rejestrowany w Polsce, w terminie złożenia tej deklaracji, czyli do 25 marca 2027 r., składa też elektronicznie informację o nabytym środku transportu wraz z kopią faktury – zastępuje ona dotychczasowy VAT-23.

3. Odpowiedzialność solidarna nabywcy – także za usługi

Dotychczas odpowiedzialność solidarna z art. 105a dotyczyła wyłącznie dostaw tzw. towarów wrażliwych z załącznika nr 15. Od 1 stycznia 2027 r. obejmie także usługi wymienione w nowym załączniku nr 16. Nowe brzmienie art. 105a ust. 1 stanowi, że podatnik, na rzecz którego dokonano dostawy towarów z załącznika nr 15 lub świadczenia usług z załącznika nr 16.

UWAGA

Przepis otrzymuje brzmienie:

„(…) odpowiada solidarnie wraz z podmiotem dokonującym tej dostawy towarów lub tego świadczenia usług za jego zaległości podatkowe w części podatku proporcjonalnie przypadającej na dostawę towarów lub świadczenie usług dokonane na jego rzecz, jeżeli w momencie dokonania tej dostawy towarów lub tego świadczenia usług wiedział lub miał uzasadnione podstawy do tego, aby przypuszczać, że cała kwota podatku (…) lub jej część nie zostanie wpłacona na rachunek urzędu skarbowego.”

Ustawodawca wybrał usługi niematerialne, ponieważ to właśnie w tym obszarze najłatwiej o fikcyjne faktury – trudno sprawdzić, czy doradztwo, kampania reklamowa czy program komputerowy zostały faktycznie wykonane i czy ich cena odpowiada wartości rynkowej.

Jakie usługi obejmuje załącznik nr 16?

PKWiU	Usługa
62.01	usługi związane z oprogramowaniem
62.02.2	doradztwo w zakresie oprogramowania komputerowego
63.11.12	zarządzanie stronami internetowymi (hosting)
69.20.2	usługi rachunkowo-księgowe
70.22	pozostałe usługi doradztwa związane z prowadzeniem działalności gospodarczej i usługi zarządzania
71.11.24	doradztwo w zakresie projektów  architektoniczno-budowlanych
72	badania naukowe i prace rozwojowe
73.1	usługi reklamowe
73.2	badanie rynku i opinii publicznej
74.90	pozostałe usługi profesjonalne, naukowe i techniczne, gdzie indziej niesklasyfikowane
78	usługi związane z zatrudnieniem
82	usługi związane z administracyjną obsługą biura i pozostałe usługi wspomagające prowadzenie działalności gospodarczej

Kiedy nabywca „miał uzasadnione podstawy przypuszczać”?

Ustawa wskazuje, że chodzi o sytuacje, w których okoliczności transakcji albo warunki, na jakich ją przeprowadzono, odbiegały od tego, co zwykle spotyka się w obrocie danymi towarami lub usługami. Szczególnym sygnałem ostrzegawczym jest cena niższa od rynkowej bez ekonomicznego uzasadnienia.

Przykładowe sytuacje, które mogą zwrócić uwagę organu:

• usługa doradcza zakupiona od podmiotu bez historii, zaplecza i pracowników,

• wynagrodzenie wyraźnie odbiegające od stawek rynkowych,

• brak dokumentacji potwierdzającej wykonanie usługi (raportów, korespondencji, protokołów),

• nietypowe warunki płatności, np. zapłata na rachunek osoby trzeciej

Wyłączenia – kiedy odpowiedzialności nie będzie?

Dla usług z załącznika nr 16 nowelizacja przewiduje dwa kluczowe wyłączenia:

Split payment – odpowiedzialność nie dotyczy nabyć, za które podatnik zapłacił z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności (art. 105a ust. 3 pkt 6).

1.       Próg kwotowy – odpowiedzialność nie dotyczy usług udokumentowanych fakturą na kwotę należności ogółem poniżej 15 000 zł. Wyjątek: jeśli łączna wartość netto usług nabytych od jednego usługodawcy w danym miesiącu przekroczy 50 000 zł, wyłączenie nie działa (art. 105a ust. 3 pkt 7).

2.       Dodatkowo odpowiedzialność nie powstanie, jeżeli zaległość sprzedawcy nie była związana z jego udziałem w nierzetelnym rozliczaniu podatku w celu osiągnięcia korzyści majątkowej.

Przykład 1

W marcu 2027 r. spółka handlowa zamówiła kampanię reklamową (PKWiU 73.1) za 30 000 zł netto, czyli 36 900 zł brutto. Cena była wyraźnie niższa od ofert innych agencji, a usługodawca to firma założona dwa miesiące wcześniej, bez strony internetowej i pracowników. Spółka zapłaciła zwykłym przelewem. Agencja nie wpłaciła VAT w kwocie 6 900 zł. Czy urząd skarbowy może żądać zapłaty tego VAT od spółki?

Tak. Faktura przekracza 15 000 zł brutto, zapłata nie nastąpiła w split payment, a okoliczności transakcji odbiegały od typowych. Organ może uznać, że spółka miała uzasadnione podstawy przypuszczać, że podatek nie zostanie wpłacony – i wtedy spółka odpowiada solidarnie za zaległość agencji do kwoty 6 900 zł. Gdyby spółka zapłaciła fakturę w mechanizmie podzielonej płatności,

odpowiedzialność solidarna nie wchodziłaby w grę, niezależnie od pozostałych okoliczności.

Przykład 2

Przedsiębiorca korzysta z usług biura rachunkowego za 4 000 zł netto miesięcznie (4 920 zł brutto, jedna faktura w miesiącu) i płaci zwykłym przelewem. Czy przedsiębiorca ryzykuje odpowiedzialność solidarną za VAT biura?

Nie. Faktura opiewa na mniej niż 15 000 zł brutto, a miesięczna wartość usług od tego biura nie przekracza 50 000 zł netto. Działa wyłączenie kwotowe, więc forma płatności nie ma znaczenia.

Przykład 3

Firma produkcyjna zamawia u jednego dostawcy usługi programistyczne (PKWiU 62.01). W kwietniu 2027 r. otrzymała 12 faktur, każdą na 5 000 zł netto (6 150 zł brutto). Czy skoro każda faktura jest niższa niż 15 000 zł, firma jest bezpieczna?

Nie. Łączna wartość usług od tego dostawcy w kwietniu wynosi 60 000 zł netto, czyli więcej niż 50 000 zł. W takiej sytuacji wyłączenie kwotowe nie działa. Aby wyeliminować ryzyko, firma powinna płacić te faktury w split payment.

UWAGA

Zgodnie z art. 3 ustawy nowelizującej nowe zasady stosuje się do usług, dla których obowiązek podatkowy powstał od dnia wejścia w życie ustawy, czyli od 1 stycznia 2027 r.

4.   Rejestracja i wykreślanie z rejestru VAT

Nowelizacja zaostrza zasady wpisu do rejestru VAT i rozszerza katalog sytuacji, w których naczelnik urzędu skarbowego może podatnika z niego wykreślić. Celem jest ograniczenie liczby podmiotów, które rejestrują się wyłącznie po to, by wystawiać puste faktury, i uporządkowanie rejestru.

Nowe przesłanki odmowy rejestracji

Do katalogu z art. 96 ust. 4a dodano dwie sytuacje, w których naczelnik urzędu skarbowego nie zarejestruje podmiotu jako podatnika VAT – bez konieczności zawiadamiania go o tym:

• podmiot nie ustanowił przedstawiciela podatkowego, choć był do tego zobowiązany,

• podmiot wcześniej wykreślony z rejestru z powodu niezłożenia deklaracji nie złożył zaległych deklaracji.

Druga przesłanka jest szczególnie istotna dla podatników, którzy „odzyskują” status VAT po wykreśleniu. Przed złożeniem ponownego zgłoszenia VAT-R trzeba uzupełnić wszystkie zaległe pliki JPK_VAT.

Przykład

Spółka została w 2026 r. wykreślona z rejestru VAT, bo przez trzy kolejne miesiące nie złożyła JPK_V7M. W 2027 r. chce ponownie zarejestrować się jako podatnik VAT czynny. Czy wystarczy złożyć nowe zgłoszenie VAT-R?

Nie. Najpierw spółka musi przesłać wszystkie zaległe pliki JPK_V7M. W przeciwnym razie naczelnik urzędu skarbowego nie dokona rejestracji na podstawie nowej przesłanki z art. 96 ust. 4a pkt 8.

Nowe przesłanki wykreślenia

Zmieniono brzmienie art. 96 ust. 9 pkt 2 – naczelnik urzędu skarbowego wykreśla podatnika z rejestru, jeśli mimo udokumentowanych prób nie ma możliwości skontaktowania się z nim, jego pełnomocnikiem ani przedstawicielem podatkowym. Dodano też pkt 7 – wykreślenie, gdy po zaprzestaniu funkcji przez dotychczasowego przedstawiciela podatkowego podatnik nie ustanowił kolejnego.

W tym ostatnim przypadku podatnik ma 2 miesiące od wykreślenia na złożenie wniosku o przywrócenie rejestracji – bez nowego zgłoszenia – jeśli udowodni, że ustanowił przedstawiciela (art. 96 ust. 9ja).

Zawieszenie działalności – okres wskazany datami

Podatnik, który w okresie zawieszenia wykonuje czynności opodatkowane i składa o tym zawiadomienie, będzie musiał wskazać okres ich wykonywania konkretnymi datami (art. 96 ust. 9b).

5.   Zmiany w kasach rejestrujących

Zmiany w przepisach o kasach rejestrujących dotyczą przede wszystkim momentu zakończenia ich używania oraz stopniowego wycofywania kas starego typu.

Kara 300 zł za niewyrejestrowanie kasy

Nowelizacja wprowadza wprost obowiązek złożenia wniosku o wyrejestrowanie kasy po zakończeniu jej używania – w związku z zakończeniem działalności lub pracy kasy. Za niezłożenie wniosku w terminie wskazanym w rozporządzeniu naczelnik urzędu skarbowego nałoży karę pieniężną w wysokości 300 zł. Karę płaci się bez wezwania, w terminie 14 dni od doręczenia decyzji.

UWAGA

Warto dołączyć wyrejestrowanie kasy do listy kontrolnej zamknięcia działalności – obok wykreślenia z CEIDG, ZUS i spisu z natury.

Przykład

Pan Jan zamknął działalność i przestał używać kasy online. O wniosku o wyrejestrowanie kasy zapomniał. Jakie konsekwencje grożą Panu Janowi?

Naczelnik urzędu skarbowego nałoży na niego decyzją karę pieniężną w wysokości 300 zł. Pan Jan będzie musiał ją zapłacić bez wezwania w ciągu 14 dni od doręczenia decyzji.

Koniec wymiany pamięci fiskalnej (od 1 lipca 2027 r.)

W kasach z papierowym lub elektronicznym zapisem kopii pamięć fiskalna nie będzie już podlegała wymianie (art. 145a ust. 5). Po zapełnieniu pamięci taka kasa będzie musiała zostać zastąpiona kasą online.

Nowe wymagania techniczne (od 1 stycznia 2028 r.)

Zmienia się delegacja do rozporządzenia określającego wymagania techniczne kas i sposób ich używania – obejmie ona także sposób zakończenia używania kasy. Dotychczasowe przepisy wykonawcze stracą moc z dniem 1 stycznia 2028 r.

6.   Mały podatnik i zwolnienie podmiotowe

Dwie zmiany porządkują przepisy, które sprawiały trudności najmniejszym przedsiębiorcom: rozliczenie ulgi na złe długi w metodzie kasowej oraz sposób liczenia wartości sprzedaży uprawniającej do zwolnienia podmiotowego.

Ulga na złe długi w metodzie kasowe

Nowy ust. 3a w art. 89a rozstrzyga wątpliwość, która dotyczyła małych podatników rozliczających się metodą kasową. Skoro u nich obowiązek podatkowy powstaje dopiero z chwilą zapłaty (najpóźniej po 180 dniach od dostawy), korekta w ramach ulgi na złe długi będzie możliwa najwcześniej w rozliczeniu za okres, w którym powstał obowiązek podatkowy.

Przykład

Mały podatnik rozliczający VAT metodą kasową wystawił 1 marca 2027 r. fakturę z terminem płatności 15 marca 2027 r. Dostawa odbyła się w dniu wystawienia faktury. Nabywca nie zapłacił. W czerwcu minęło 90 dni od terminu płatności. Czy podatnik może skorzystać z ulgi na złe długi już w rozliczeniu za II kwartał 2027 r.?

Nie. W metodzie kasowej obowiązek podatkowy powstał dopiero w 180. Dniu od dostawy, czyli 28 sierpnia 2027 r. Zgodnie z nowym art. 89a ust. 3a korektę można zrobić najwcześniej w rozliczeniu za okres, w którym powstał obowiązek podatkowy – a więc za III kwartał 2027 r.

Przemieszczenie własnych towarów a limit zwolnienia

Do wartości sprzedaży decydującej o prawie do zwolnienia z art. 113 będzie się wliczać także przemieszczenie własnych towarów do innego państwa UE (czynność z art. 13 ust. 3). Zmiana ma znaczenie m.in. dla małych sprzedawców internetowych korzystających z magazynów za granicą. Zgodnie z art. 5 ustawy nowelizującej przy ustalaniu wartości sprzedaży za 2026 r. stosuje się dotychczasowe przepisy.

UWAGA

Nowe zasady będą miały znaczenie dla sprzedaży od 2027 r.

7. Skład VAT – nowa procedura dla handlu międzynarodowego

Do ustawy dodano rozdział o składzie VAT. To dobrowolne rozwiązanie, które pozwala obracać określonymi towarami bez bieżącej zapłaty VAT, dopóki znajdują się one w wyznaczonym miejscu.

Skład VAT - jak będzie działać?

• Stawka 0% ma zastosowanie do dostaw i WNT towarów wprowadzanych do składu, do dostaw pomiędzy podmiotami posiadającymi zezwolenie (bez wyprowadzania towaru) oraz do usług świadczonych w składzie, bezpośrednio związanych z tymi towarami.

• Obowiązek podatkowy powstaje dopiero w dniu zakończenia procedury – np. wyprowadzenia towaru, sprzedaży podmiotowi bez zezwolenia, upływu 24 miesięcy czy cofnięcia zezwolenia. Procedura kończy się także wtedy, gdy na towarach zostaną wykonane czynności zmieniające ich klasyfikację według CN (art. 138x ust. 3 pkt 3) – np. kawa niepalona zostanie upalona.

• Podatek z tytułu zakończenia procedury wpłaca się w ciągu 5 dni od zakończenia procedury, a deklarację o zakończeniu procedury składa się do 5. dnia następnego miesiąca. Zapłacony podatek zwiększa podatek naliczony w tym samym okresie.

• Jeżeli towar opuszcza skład w ramach eksportu lub WDT i podatnik ma odpowiednie dokumenty w terminie, podatku nie trzeba wpłacać.

Dwa rodzaje zezwoleń

Zezwolenie na prowadzenie składu VAT – wydawane na czas nieoznaczony. Wymaga m.in. siedziby w UE, co najmniej 12 miesięcy statusu VAT czynnego, braku istotnych zaległości podatkowych w ostatnich 24 miesiącach, tytułu prawnego do miejsca składu i niekaralności osób zarządzających.

Zezwolenie na stosowanie procedury składu VAT – wydawane na 36 miesięcy. W odróżnieniu od zezwolenia na prowadzenie składu nie wymaga siedziby w UE (art. 138t). Pozostałe warunki są zbliżone, a dodatkowo sprawozdanie finansowe podmiotu musi podlegać badaniu przez biegłego rewidenta Zmiany w VAT.

Obowiązki i odpowiedzialność w składzie VAT

Prowadzący skład VAT:

• prowadzi elektroniczną ewidencję towarów w składzie – na bieżąco, z przechowywaniem przez 5 lat,

• wystawia dokumenty potwierdzające wprowadzenie towaru do składu.

Podmiot stosujący procedurę składu VAT:

• składa tygodniowe zgłoszenia podsumowujące – do 3. dnia następnego tygodnia.

Oba podmioty zgłaszają naczelnikowi urzędu skarbowego zmiany objęte zezwoleniem w ciągu 14 dni.

Prowadzący skład VAT ponosi solidarną odpowiedzialność z podatnikiem, który zakończył procedurę, za zaległości podatkowe powstałe w związku z wyprowadzeniem towarów ze składu (art. 138z). Uwolni się od niej, jeżeli działał w dobrej wierze – czyli w chwili wyprowadzenia towarów nie wiedział i nie miał uzasadnionych podstaw przypuszczać, że podatek (w całości lub części) nie zostanie wpłacony do urzędu skarbowego.

Procedurą będą mogły być objęte wyłącznie towary z nowego załącznika nr 17, wskazane dodatkowo w rozporządzeniu. Towarów ze składu nie można sprzedawać konsumentom ani rolnikom ryczałtowym, nie można też ich zużywać na miejscu.

Przykład

Polski hurtownik kawy ma zezwolenie na stosowanie procedury składu VAT. Kupił od kontrahenta z Niemiec partię kawy niepalonej i wprowadził ją do składu VAT. Po dwóch miesiącach sprzedał część kawy innemu podmiotowi z zezwoleniem – towar nie opuścił składu. Nabywca wywiózł go następnie do Norwegii. Czy na którymkolwiek etapie trzeba zapłacić VAT?

Nie, jeśli spełnione są warunki. WNT u hurtownika i dostawa w składzie są opodatkowane stawką 0%. Procedura kończy się z chwilą wyprowadzenia towaru w ramach eksportu – jeżeli nabywca w terminie zgromadzi dokumenty potwierdzające wywóz, nie wpłaca podatku z tytułu zakończenia procedury.

8.   Zmiany w imporcie towarów

Nowelizacja porządkuje także zasady rozliczania VAT od importu towarów – zwłaszcza przy uproszczeniach celnych. Najważniejsze zmiany to:

• Zgłoszenie uzupełniające – przy uproszczeniach celnych (art. 166 i 182 unijnego kodeksu celnego) kwotę VAT będzie można wykazać w zgłoszeniu uzupełniającym, a nie tylko w zgłoszeniu celnym (art. 33 ust. 1 pkt 3).

• Rozliczenie w deklaracji – możliwość rozliczenia VAT z importu w deklaracji (art. 33a) obejmie również zgłoszenia uzupełniające i rozliczenia zamknięcia.

• Odsetki – w art. 37 doprecyzowano, w jakich przypadkach nalicza się odsetki od VAT z importu. Chodzi przede wszystkim o dług celny powstały na podstawie art. 79 UKC oraz ustalenia z kontroli.

• Stawka 0% dla usług związanych z importem – zgodnie z wyrokiem TSUE w sprawie C-273/16 usługi bezpośrednio związane z importem towarów (np. transport, ubezpieczenie) będą korzystać z preferencji, jeśli ich wartość włączono do podstawy opodatkowania importu (art. 83 ust. 1 pkt 20).

9.   Towary wrażliwe – CN zamiast PKWiU

Załącznik nr 15 do ustawy, wyznaczający towary i usługi objęte obowiązkowym split payment i odpowiedzialnością solidarną, otrzymuje nowe brzmienie. Towary będą w nim klasyfikowane według Nomenklatury scalonej (CN), a nie PKWiU. Usługi pozostaną identyfikowane według PKWiU.

Zmiana ma ujednolicić klasyfikację z tą stosowaną w stawkach VAT i ograniczyć spory interpretacyjne. Dla transakcji z przełomu lat ustawa nowelizująca przewiduje regułę przejściową (art. 6) – dawne przepisy stosuje się do:

• dostaw towarów lub świadczenia usług dokonanych przed 1 stycznia 2027 r., dla których fakturę wystawiono po 31 grudnia 2026 r.,

• dostaw towarów lub świadczenia usług dokonanych po 31 grudnia 2026 r., dla których fakturę wystawiono przed 1 stycznia 2027 r. (np. zaliczkowych).

UWAGA

Przed 1 stycznia 2027 r. warto zweryfikować słowniki towarów w systemie i ustawienia oznaczeń „mechanizm podzielonej płatności” na fakturach.

Przykład

Podatnik sprzedaje towar z załącznika nr 15. Dostawa ma miejsce 28 grudnia 2026 r., a faktura zostaje wystawiona 5 stycznia 2027 r. Którą wersję załącznika nr 15 zastosować – starą (PKWiU) czy nową (CN)?

Starą. Zgodnie z przepisem przejściowym (art. 6 ustawy nowelizującej) do dostaw dokonanych przed 1 stycznia 2027 r., dla których fakturę wystawiono po 31 grudnia 2026 r., stosuje się dotychczasowe przepisy – w tym dawne zasady oznaczania faktury „mechanizm podzielonej płatności”.

10.         System kaucyjny (od 1 grudnia 2026 r.)

Nowy ust. 14i w art. 41 rozstrzyga, jaką stawkę zastosować do różnicy w wartości kaucji (kaucji pobranych, a niezwróconych), którą opodatkowuje się w deklaracji za pierwszy okres rozliczeniowy następnego roku.

UWAGA

 Przepis otrzymuje brzmienie:

„Do różnicy w wartości kaucji, o której mowa w art. 29a ust. 12c, stosuje się stawkę podatku właściwą dla produktu w opakowaniu objętym systemem kaucyjnym, obowiązującą na ostatni dzień roku, w rozliczeniu za który dokonuje się opodatkowania.”

Doprecyzowano także przepis o przechowywaniu ewidencji kaucyjnej – przechowuje się ją przez 5 lat od zakończenia roku, w rozliczeniu za który wykazuje się podstawę opodatkowania. Zmiana obejmuje już ewidencję prowadzoną za 2025 r. (art. 4 ustawy nowelizującej).

Przykład

Producent napojów pobiera kaucje za butelki objęte systemem kaucyjnym. W trakcie roku zmieniła się stawka VAT dla jednego z napojów. Jaką stawkę producent zastosuje, rozliczając roczną różnicę w wartości kaucji (kaucje pobrane, a niezwrócone)?

Stawkę obowiązującą dla danego produktu w ostatnim dniu roku, za który dokonuje opodatkowania – np. 31 grudnia 2026 r. Nie ma znaczenia stawka obowiązująca w dniu pobrania kaucji.

11.           Zmiany wynikające z orzecznictwa TSUE

Nowelizacja dostosowuje polskie przepisy do wyroków Trybunału Sprawiedliwości UE. Część z nich od dawna stosowały sądy administracyjne, teraz zostaną wprost zapisane w ustawie.

Prawo do odliczenia – nadużycie prawa zamiast nieważności

W art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c usunięto przesłankę odmowy odliczenia opartą na tym, że czynność jest nieważna lub pozorna według prawa cywilnego. Odliczenie będzie można zakwestionować wtedy, gdy faktura potwierdza czynności dokonane w warunkach nadużycia prawa. To realizacja wyroku TSUE w sprawie C-114/22. Analogiczne zmiany wprowadzono w przepisach o podzielonej płatności i dodatkowym zobowiązaniu podatkowym.

Odrębni podatnicy we wspólnym gospodarstwie rolnym

Po wyroku TSUE w sprawie C-697/20 każda z osób samodzielnie prowadzących działalność rolniczą w ramach wspólnego gospodarstwa może być odrębnym podatnikiem VAT. Jeśli w jednym  gospodarstwie funkcjonuje kilku podatników i choć jeden zrezygnował ze zwolnienia, rolnicy ryczałtowi z tego gospodarstwa tracą zwolnienie z obowiązku prowadzenia ewidencji i muszą prowadzić ewidencję sprzedaży, zakupów i kontrahentów, przechowywaną przez 5 lat (art. 117 ust. 2–4).

12. Pozostałe zmiany porządkujące

Oprócz głównych zmian nowelizacja wprowadza też szereg drobniejszych korekt i doprecyzowań. Najważniejsze z nich to:

• Obowiązek podatkowy przy usługach z nakazu organu – dla usług świadczonych z nakazu organu władzy publicznej lub z mocy prawa za odszkodowaniem obowiązek powstanie z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty, tak jak przy analogicznych dostawach towarów (art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. ba).

• Energia elektryczna – z przepisów o miejscu dostawy, zwolnieniu i odwrotnym obciążeniu usunięto zwrot „w systemie elektroenergetycznym”.

• Procedury marży – uporządkowano przepisy dotyczące towarów używanych, dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich i antyków.

• Stawka 8% na środki dezynfekujące – zaktualizowano opis w poz. 15 załącznika nr 3; obejmuje środki stosowane wyłącznie w ochronie zdrowia, dopuszczone na podstawie przepisów o produktach biobójczych.

• TAX FREE (od 1 lipca 2028 r.) – podróżni uzyskają potwierdzenie wywozu w terminalu TAX FREE na wyznaczonych przejściach granicznych.